Urrezko Maskorra: irabazi duten film guztiak
Zinemaldia ixten duen saria ez zen existitu lehen lau urteetan, beste bost desagertu zen laurogeiko hamarkadan eta jada ezin da partekatu. Zerrenda osoa, hamarkadaz hamarkada.
Urrezko Maskorra Zinemaldiko Sail Ofizialeko film onenaren saria da, eta jaialdiaren azken gauean ematen da, Kursaaleko itxiera galan. Hiriak final bat bezala jarraitzen duen jaialdiko sari bakarra da: larunbat gauean denek jakin nahi dute nork eraman duen.
Nork erabakitzen duen
Epaimahai ofizialak ematen du, nazioartekoa eta urtero desberdina, lehiaketako film guztiak ikusten dituena. Saria ekoizlearentzat da, ez zuzendariarentzat, nahiz eta zuzendaria izan jasotzera igotzen dena.
Epaimahaiak, gainera, beste bost sari eman behar ditu nahitaez:
- Zilarrezko Maskorra zuzendaritza onenari.
- Zilarrezko Maskorra aktore protagonista onenari.
- Zilarrezko Maskorra bigarren mailako aktore onenari. 2021etik interpretazioko bi sariek ez dute aktore gizon eta emakumeen artean bereizten; 2020 arte Maskor bat zegoen aktore emakume onenarentzat eta beste bat aktore gizon onenarentzat.
- Epaimahaiaren Saria gidoi onenari eta Epaimahaiaren Saria argazki zuzendaritza onenari, Maskorrak ez direnak gala berean ematen diren arren.
Eta nahi badu, Epaimahaiaren Sari Berezia eman dezake, zergatik den azalduta. Egin ezin duena banatzea da: Urrezko Maskorra ezin da ex aequo izan. Bost aldiz partekatu zen —1965ean, 1989an, 1993an, 1996an eta 2006an— eta azkena azkena izan zen.
Ez zegoen beti
Lehen edizioa, 1953an, ez zen oraindik lehiaketa zuen nazioarteko jaialdi bat: 1953ko eta 1954ko sariak Espainiako zinemarentzat bakarrik izan ziren. 1955ean jaialdia koloretako filmetan espezializatu zen eta sari nagusia kolore onenaren Zilarrezko Maskorra izan zen, eta 1956an ez zegoen sari ofizialik, hemezortzi kritikariren arteko inkesta bat baizik.
Urrezko Maskorra 1957an jaio zen, ekoizleen nazioarteko federazioak jaialdia lehiakor gisa aitortu zuen urtean. Harrezkero urtero eman da, bost urtetan izan ezik: 1980tik 1984ra jaialdiak ez zuen lehiaketa ofizialik izan, eta nazioarteko kritikaren saria eman zen. 1963an, gainera, sariak ez ziren ofizialak izan, nahiz eta jaialdiak berak Mafioso bere zerrendan zenbatzen duen.
Zerrendak kontatzen duena
- Lehen espainiarra Víctor Ericeren El espíritu de la colmena izan zen, 1973an. Harrezkero, ekoizpen espainiarreko filmek hamasei aldiz eraman dute, eta hiru urtez jarraian 2023tik 2025era.
- Zerrendan agertzen den lehen zuzendari emakumea Yeşim Ustaoğlu da, 2008an. 2020tik 2023ra lau zuzendari emakumek irabazi zuten jarraian.
- Lehen zuzendari emakume espainiarra Jaione Camborda donostiarra izan zen, 2023an, O corno filmarekin, galegoz egindako film galegoa. Bigarrena, Alauda Ruiz de Azúa 2025ean, Bizkaian filmatutako Los domingos lanarekin.
- Bi Urrezko Maskorrekin daude Arturo Ripstein, Imanol Uribe, Bahman Ghobadi eta Isaki Lacuesta, bietako bat ere partekatu ez zuen bakarra.
Urrezko Maskor guztiak
Jatorrizko izenburuarekin eta jaialdiak ematen duen herrialdearekin. Koprodukzioak zerrenda ofizialeko lehen herrialdearekin doaz.
Berrogeita hamarreko hamarkada
- 1957 · La nonna Sabella, Dino Risi (Italia)
- 1958 · Ewa chce spać, Tadeusz Chmielewski (Polonia)
- 1959 · The Nun's Story, Fred Zinnemann (Estatu Batuak)
Hirurogeiko hamarkada
- 1960 · Romeo, Julie a tma, Jiří Weiss (Txekoslovakia)
- 1961 · One-Eyed Jacks, Marlon Brando (Estatu Batuak)
- 1962 · L'isola di Arturo, Damiano Damiani (Italia)
- 1963 · Mafioso, Alberto Lattuada (Italia)
- 1964 · America, America, Elia Kazan (Estatu Batuak)
- 1965 · Mirage, Edward Dmytryk (Estatu Batuak), eta Zlatá reneta, Otakar Vávra (Txekoslovakia), ex aequo
- 1966 · I Was Happy Here, Desmond Davis (Erresuma Batua)
- 1967 · Two for the Road, Stanley Donen (Estatu Batuak)
- 1968 · The Long Day's Dying, Peter Collinson (Erresuma Batua)
- 1969 · The Rain People, Francis Ford Coppola (Estatu Batuak)
Hirurogeita hamarreko hamarkada
- 1970 · Ondata di calore, Nelo Risi (Italia)
- 1971 · Le Genou de Claire, Éric Rohmer (Frantzia)
- 1972 · The Glass House, Tom Gries (Estatu Batuak)
- 1973 · El espíritu de la colmena, Víctor Erice (Espainia)
- 1974 · Badlands, Terrence Malick (Estatu Batuak)
- 1975 · Furtivos, José Luis Borau (Espainia)
- 1976 · Tabor ukhodit v nebo, Emil Loteanu (SESB)
- 1977 · Neokonchennaya pyesa dlya mekhanicheskogo pianino, Nikita Mikhalkov (SESB)
- 1978 · Alambrista!, Robert M. Young (Estatu Batuak)
- 1979 · Osenniy marafon, Georgi Danelia (SESB)
Laurogeiko hamarkada
1980tik 1984ra ez zen Urrezko Maskorrik eman.
- 1985 · Yesterday, Radosław Piwowarski (Polonia)
- 1986 · La mitad del cielo, Manuel Gutiérrez Aragón (Espainia)
- 1987 · Noce en Galilée, Michel Khleifi (Palestina)
- 1988 · On the Black Hill, Andrew Grieve (Erresuma Batua)
- 1989 · Homer and Eddie, Andrei Kontxalovski (Estatu Batuak), eta La nación clandestina, Jorge Sanjinés (Bolivia), ex aequo
Laurogeita hamarreko hamarkada
- 1990 · Las cartas de Alou, Montxo Armendáriz (Espainia)
- 1991 · Alas de mariposa, Juanma Bajo Ulloa (Espainia)
- 1992 · Un lugar en el mundo, Adolfo Aristarain (Argentina)
- 1993 · Principio y fin, Arturo Ripstein (Mexiko), eta Sara, Dariush Mehrjui (Iran), ex aequo
- 1994 · Días contados, Imanol Uribe (Espainia)
- 1995 · Margaret's Museum, Mort Ransen (Kanada)
- 1996 · Bwana, Imanol Uribe (Espainia), eta Trojan Eddie, Gillies MacKinnon (Irlanda), ex aequo
- 1997 · Rien ne va plus, Claude Chabrol (Frantzia)
- 1998 · El viento se llevó lo que, Alejandro Agresti (Argentina)
- 1999 · C'est quoi la vie?, François Dupeyron (Frantzia)
Bi mileko hamarkada
- 2000 · La perdición de los hombres, Arturo Ripstein (Mexiko)
- 2001 · Taxi para tres, Orlando Lübbert (Txile)
- 2002 · Los lunes al sol, Fernando León de Aranoa (Espainia)
- 2003 · Schussangst, Dito Tsintsadze (Alemania)
- 2004 · Las tortugas también vuelan, Bahman Ghobadi (Iran)
- 2005 · Štěstí, Bohdan Sláma (Txekia)
- 2006 · Niwemang, Bahman Ghobadi (Iran), eta Mon fils à moi, Martial Fougeron (Frantzia), ex aequo
- 2007 · A Thousand Years of Good Prayers, Wayne Wang (Estatu Batuak)
- 2008 · Pandora'nın Kutusu, Yeşim Ustaoğlu (Turkia)
- 2009 · Nanjing! Nanjing!, Lu Chuan (Txina)
Hamarreko hamarkada
- 2010 · Neds, Peter Mullan (Erresuma Batua)
- 2011 · Los pasos dobles, Isaki Lacuesta (Espainia)
- 2012 · Dans la maison, François Ozon (Frantzia)
- 2013 · Pelo malo, Mariana Rondón (Venezuela)
- 2014 · Magical Girl, Carlos Vermut (Espainia)
- 2015 · Þrestir, Rúnar Rúnarsson (Islandia)
- 2016 · Wo bu shi Pan Jinlian, Feng Xiaogang (Txina)
- 2017 · The Disaster Artist, James Franco (Estatu Batuak)
- 2018 · Entre dos aguas, Isaki Lacuesta (Espainia)
- 2019 · Pacificado, Paxton Winters (Brasil)
Hogeiko hamarkada
- 2020 · Dasatskisi, Dea Kulumbegashvili (Georgia)
- 2021 · Crai nou, Alina Grigore (Errumania)
- 2022 · Los reyes del mundo, Laura Mora (Kolonbia)
- 2023 · O corno, Jaione Camborda (Espainia)
- 2024 · Tardes de soledad, Albert Serra (Espainia)
- 2025 · Los domingos, Alauda Ruiz de Azúa (Espainia)
Urte bakoitzekoa ematen den gauean gehitzen da hemen.
Hau ez da iraungitzen, baina aipatzen dituen lekuak bai: taberna bat itxi egiten da eta ordutegi bat aldatu, inork iragarri gabe. Estekatutako fitxa bakoitzak noiz egiaztatu zen esaten du.