Chillida Leku

Chillida Leku Eduardo Chillidak (Donostia, 1924-2002) bere obrarentzat egin zuen museoa da: barrutik hustu zuen baserri bat, Zabalaga, eta hamaika hektareako larre eta baso, burdinazko, corten altzairuzko eta hormigoizko berrogei eskultura monumental baino gehiagorekin, belarrean eta zuhaitz artean banatuta. Hernanin dago, Jauregi auzoan, Donostiako erdigunetik bost kilometro baino gutxiagora, eta autobusa atarian bertan uzten du.

Chillida hobekien ulertzen den lekua da, hemen piezak ez daudelako areto batean: ukitu egiten dira, inguratu egiten dira eta batzuetan barrura sartzen da.

Nondik datorren

Eskultore izan aurretik, Chillida Realeko atezaina izan zen, eta Donostian bere sinadura Haizearen Orrazia da. 1984an Zabalaga erosi zuen, Hernaniko kanpoaldean ia hondatuta zegoen baserri bat, bere obra han uzteko asmoz, «datarik jarri gabe». Ez zuen ohiko museo bat nahi: «baserri zoragarri hau ez da museo bat izango, hangoa naizenaren seinalea baizik», idatzi zuen.

Hamabost urte baino gehiago eman zituen etxearekin eta lurrarekin, eta Chillida Leku 2000. urtean ireki zen, hil baino bi urte lehenago.

Zortzi urte itxita

2011ko urtarrilean museoa jende guztiarentzat itxi zen, krisitik zetorren defizit baten ondorioz, eta zortzi urtez aurretiko hitzorduarekin bakarrik bisitatu ahal izan zen. Hauser & Wirth nazioarteko galeriak askatu zuen korapiloa: 2017an eskultorearen ondarea ordezkatzen hasi zen, eta eredu jasangarri bat bilatzeko konpromisoa hartu zuen. Laguntza horrekin baserria egokitu zen —argia, isolamendua, irisgarritasuna—, kafetegi bat ireki zen, areto batek Pilar Belzunce eskultorearen emaztearen izena hartu zuen, eta Chillida Leku 2019ko apirilaren 17an berrireki zen. Familiak darama oraindik: zuzendaria Mikel Chillida da.

Zer ikusten den

• Lorategia. Hamaika hektarea, bi zatitan. Sartzean, larrea, baserriaren bazka izan zena, pieza handiekin zeru zabalpean; etxearen atzean, basoa, eskulturak zuhaitz artean sartuta. Paisaiarekin eta elkarren artean hitz egiteko jarrita daude, eta ez dago ibilbide bakarra: gustura ibiltzen da bakoitza. Ukitu daitezke, eta batzuek barruan ibiltzeko moduko espazio bat dute.
• Zabalaga baserria. Kanpotik baserria da oraindik: harlangaitzezko eta harlanduzko hormak, hegoaldeko fatxadan bi kontrahorma, egurrezko egitura eta Zabalagatarren armarria iparraldeko fatxadan landuta. Barrutik, Chillidak beste eskultura bat bezala tratatu zuen: hustu egin zuen, espazioa sartzeko. Han egiten dira aldi baterako erakusketak, bere obra besteenarekin hizketan jarri ohi dutenak —Miró, Tàpies, Balenciaga, Phyllida Barlow—.
• Pilar aretoa, erakusketa txikietarako eta jardueretarako.
• Lurra Café eta denda, eskultorearen liburu eta argitalpenekin.

Museoak Chillidaren artxiboaren eta liburutegi pertsonalaren zati bat ere gordetzen du.

Bisita gidatuak eta familian

• Bisita gidatua: museoaren webgunean sarrera mota gisa erosten da.
• Familian: igandeetan 12:00etan, bisita dinamizatua euskaraz; haurrek, heldu batekin, eskulturak ukitzen dituzte eta haien barrura sartzen dira.
• Taldeak: gehienez hogei laguneko taldeentzako bisita esklusiboak, reservas@museochillidaleku.com helbidean erreserbatuta.
• Ikastetxeentzako programa, tailerrak, kontzertuak eta eskulturen arteko meditazioa ere badaude: denboraldi bakoitzean dagokiona bere agendan dago.

Donostiatik nola iritsi

• Autobusez: Lurraldebusen BU05 lineak Donostiako erdigunetik ordu erdiro irteten du eta atarian gelditzen da, «Chillida Leku» geltokian. Errepidea gurutzatzeko lurpeko pasabide bat dago, eskailerekin edo arrapalarekin.
• Autoz: museoak doako aparkalekua du bisitarientzat. Helbidea, maparen estekan.
• Taxiz: museoak Taxi Vallina (943 40 40 40) eta Taxi Donostia (943 46 46 46) telefonoak ematen ditu.

Irisgarritasuna

San Sebastián Turismoaren irisgarritasun-gidaren arabera:

• Gurpil-aulkian bisita daiteke, baina % 7rainoko arrapalak eta lur irregularreko guneak daude lorategian.
• Sarrerak ate automatikoa eta txartel-hesi irisgarriak ditu, eta bi aparkaleku-plaza erreserbatu eta sexu bakoitzeko komun egokitu bat daude.
• Baserriak eskailerak eta igogailua ditu, estua bada ere (86 cm-ko zabalera).
• Laguntza-txakurrak onartzen dira. Beste animaliarik ez.
• Ez dago begizta magnetikorik ezta zeinu-hizkuntzako bisitarik ere.

Praktikoa

• Ordutegia: ostegunetik astelehenera, 10:00etatik 18:00etara. Astearte eta asteazkenetan, itxita.
• Sarrerak: leihatilan eta tickets.museochillidaleku.com helbidean. Ez da aldaketarik ez itzulketarik onartzen.
• Harremanetarako: 943 335 963, info@museochillidaleku.com. Erreserbak, reservas@museochillidaleku.com.
• Lorategira, oinetako erosoekin hobe: bisitaren zati handi bat aire zabalean eta aldapan da.