Nola erabakitzen den Kontxako Bandera

Irail oro gauza bera gertatzen da. Traineru batek helmuga lehenengo zeharkatzen du bigarren igandean, harmailak lehertu egiten dira, eta hamar minutu geroago norbaitek azaldu behar du bandera beste batek eraman duela. Ez da inoren akatsa: Kontxa ez da estropada batean irabazten, bitan baizik.

Araua, esaldi batean

Bi jardunaldiak batuta irabazten da. Lehen igandetik bigarrenera denbora gutxien erabiltzen duen trainerua da banderaren jabea, azken egunean marra lehenengo zeharkatu zein ez.

Horrek esan nahi du tripulazio batek lehen jardunaldia sei segundoz gal dezakeela, bigarrena biz irabazi, eta bandera gabe gelditu lauz. Eta esan nahi du, halaber, azken igandean ez dela ondokoaren ontziaren aurka arraun egiten, astebete martxan daraman kronometro baten aurka baizik.

Nola iristen den horretaraino

Ibilbide osoak hiru maila ditu:

1. Sailkatze estropadak, erlojuaren aurka: gizonezkoena iraileko lehen igandearen aurreko asteazkenean eta emakumezkoena ostegunean. Modalitate bakoitzeko zazpi onenak igarotzen dira jardunaldietara.
2. Lehen jardunaldia, iraileko lehen igandean. Modalitate bakoitzeko zortzi traineru lauko bi txandatan, kaleak zozketatuta.
3. Bigarren jardunaldia, hurrengo igandean. Berriro arraun egiten da, berriro kronometratzen da, eta bi denborak batzen dira.

Modalitate bakoitzeko zortzigarren plaza ez da sailkatze estropadan irabazten: hiriko traineruarena da. Gizonezkoetan, gaur egun, Udalak bultzatzen duen traineru bateratuaren proiektuarena, La Donostiarra; emakumezkoetan, traineru donostiar bat baino gehiago badago, ligan hobeto sailkatuta dagoenarena. Hiriak plaza izateak ez du esan nahi etxeko bakarra denik: beste traineru donostiar batek berea irabaz dezake sailkatze estropadan, beste edozeinek bezala.

Jardunaldien ordutegiak ere finkoak dira: emakumezkoak 11:00etan eta gizonezkoak 12:00etan.

Zergatik arraun egiten den txandaka eta ez denak batera

Estropada eremuak lau kale dituelako, lau kolorerekin markatuta —zuria, gorria, berdea eta horia— irteeran eta ziaboga lekuan. Lauko txandatan arraun egiten da, eta horregatik emaitza ez da aurrean nor doan begiratuta irakurtzen: inoiz elkar ikusi ez duten bi ontzi segundo batez bereizita egon daitezke sailkapenean.

Arrazoi beragatik daude epaileak adi kale inbasioei eta segundotan neurtzen diren zigorrei: kronoak erabakitzen duenean, auzokoaren uretan sartzea ez da barkamen batekin konpontzen.

Bigarren igandeko txanden ordena ez da kasualitatea. Lehen jardunaldiko lau okerrenek egiten dute arraun lehen txandan eta lau onenek bigarrenean, ohorezko txanda deritzonean; txanda bakoitzaren barruan kaleak berriro zozketatzen dira. Horrela, bandera jokoan dutenek elkarrekin egiten dute arraun, azkenik eta elkar ikusten.

Ibilbidea

Kontxa bi luzetan eta ziaboga bakarrarekin arraun egiten da; ziaboga itzulia ematen den balizaren inguruko biraketa da. Irteera eta helmuga leku berean daude; ziaboga, kanpoan, lehen luzearen amaieran, eta beti ababorretik biratzen da.

• Gizonezkoak: hiru itsas milia —5.556 metro—, milia eta erdiko bi luzetan.
• Emakumezkoak: milia eta erdi —2.778 metro—, erdia zehatz eta eskema berarekin.

Noiztik

1879tik, eta horrek arraunaren egutegiko banderarik zaharrena egiten du. Lehen igande hartan Lequeitiarrak irabazi zuen, matrikula eta arraunlari donostiarrak zituen traineru batek, eta ikustera bildu zen jendeak Udala bultzatu zuen hurrengo urteetako jai egitarauan estropadak sartzera. Harrezkero, XX. mendearen hasierako urte batzuetan eta Gerra Zibilean baino ez da utzi arraun egiteari. Emakumezkoen modalitatea 2008tik jokatzen da, eta gaur egun gizonezkoen sari bera banatzen du.

Zaharrena izatea ez da anekdota bat: hura irabaztea denboraldi osoa balio izateko arrazoia da. Klub batek liga apala egin dezake eta urtea iraileko igande batengatik gogoratzea.

Itsasoak uzten ez badu

Oinarriek aurreikusten dute zer gertatzen den eguraldiak edo beste edozerk segurtasuna arriskuan jartzen duenean. Antolakuntzak irteera atzeratu, formatua aldatu edo estropada bertan behera utzi dezake. Arau orokor gisa, bertan behera utzitako lehen jardunaldia hurrengo 48 orduetan egiten da eta bigarrena, ondorengo zazpi egunetan; bigarren igandekoa uzten bada bertan behera, 48 orduan egiten da.

Eta dena ixten duen baldintza bat dago: bandera eta sariak bi estropadak egin badira bakarrik esleitzen dira. Bigarrenik gabe ez dago batuketarik, eta batuketarik gabe ez dago banderarik.

Non ikusten den ordaindu gabe

Paseo Berria, Kontxako pasealekua eta Ondarreta doakoak dira, eta goiz betetzen dira. Kaiko harmailak ordainpekoak dira. Sarrerarik gabe joanez gero, lehen txanda baino dezente lehenago hartu behar da lekua; eta jakin behar da ertzetik pasaera ikusten dela, ez kronoa, beraz sailkapena gero jakiten da.

Zer ez den aldatzen eta zer bai

Gida honetatik ez da ezer aldatzen: batuketaren araua, ibilbidea, zortzi trainerurak, data —iraileko lehen bi igandeak— eta modalitate bakoitzaren ordua berdinak dira urte guztietan. Edizio bakoitzean aldatzen dena sailkatutako ontziak, sarreraren prezioa eta saria dira. Hori agendan eta irail bakoitzeko albisteetan dago, ez hemen.