Ludopatia eta apustuak: non eskatu laguntza Donostian eta Gipuzkoan

Diruarekin jokatzeak ez du alkoholak bezalako arrastorik uzten: ez da arnasan nabaritzen, ezta ibiltzeko moduan ere. Banku-kontuan nabaritzen da, dirua nora joan den buruzko gezurretan eta partidak dirauen bitartean askatzen ez den mugikorrean. Horregatik, arazoa duena izaten da hori esaten azkena, eta etxean zorrak daudenean konturatzen dira.

Ez dago puntu horretara iritsi arte itxaron beharrik. Gipuzkoan badago telefonoz artatzen duen elkarte espezializatu bat, ate bat familia-medikuarengan eta bi erregistro aretoetarako eta apustu-webguneetarako sarrera norberak bere buruari ixteko. Gida honek denak biltzen ditu.

Seinaleak

Jokoaren nahasmendua diagnostikatzeko irizpideak, jargoirik gabe kontatuta, honelakoak dira:

• Berriro jokatzea galdutakoa berreskuratzeko. Seinalerik ohikoena da: atzoko galera gaur apustu egiteko arrazoi bihurtzen da.
• Gero eta gehiago jokatzea gauza bera sentitzeko.
• Uzten edo gutxitzen saiatu eta ez lortzea, eta saiatzean urduri edo haserre jartzea.
• Gezurra esatea zenbat jokatzen den edo zenbat galdu den buruz.
• Dirua eskatzea familiari edo lagunei zorrak estaltzeko.
• Ez pentsatzeko jokatzea: gaizki, triste edo larri dagoenean.
• Garrantzitsua dena arriskuan jartzea: bikotea, lana, ikasketak.

Horietako batzuetan norbera ezagutzea nahikoa da dei bat egiteak merezi izateko. Ez dago denak izan beharrik, ezta ziur egon beharrik ere.

Gazteak

Apustuak ez dira dagoeneko izkinako aretoan bakarrik egiten: mugikorrean daude, edozein ordutan, eta futbolaren bidez sartzen dira. Osasun Ministerioaren 2025eko ESTUDES inkestak, 14 eta 18 urte bitarteko ikasleen artean egindakoak, dio % 20,9k jokatu duela diruarekin aurrez aurre azken urtean, eta % 13k internet bidez, nahiz eta 18 urtetik beherakoentzat diruarekin jokatzea debekatuta dagoen. Mutilek neskek baino askoz gehiago jokatzen dute, eta haien artean balizko joko problematikoa 2023ko % 6tik 2025eko % 8,4ra igo da.

Inkesta berak adierazten du non dagoen arriskua: kirol-apustuek, makinek, diruarekin jokatutako kartek eta erruletak % 27ko joko problematikoa dute jokatzen dutenen artean, loteria bezalako jokoen % 8aren aldean.

Seme edo alaba nerabea duenarentzat, arrastoak ezkutatzen den edozein arazorenak izaten dira, gehigarri batekin: falta den edo azalpenik gabe agertzen den dirua, jaisten diren notak eta etengabe kuoten eta emaitzen inguruan dabiltzan elkarrizketak.

Ekintza Bibe, Gipuzkoako elkartea

Ekintza Bibe (Bizi Berria) Gipuzkoako ludopatiaren eta beste mendekotasun psikologiko batzuen errehabilitaziorako elkartea da. Irabazi asmorik gabeko erakundea da, 2015ean sortu zen, Errenterian du egoitza eta lurralde osoa artatzen du.

Dei batekin hasten da: 943 34 02 02, astelehenetik ostegunera, 16:30etik 20:15era, hitzordua eskatzeko (haien webgunetik ere idatz dakieke). Ondoren datorrena honela azaltzen dute:

• Harrera: lehen elkarrizketa bat kaltetutako pertsonarekin, haren familiarekin edo biekin, entzuteko, larrialdiko oinarrizko jarraibide batzuk emateko eta nola jarraitu erabakitzeko.
• Banakako arreta psikologikoa, kasu bakoitzaren neurrira egindako terapia kognitibo-konduktualarekin: jokoa uztea, berriro erortzea saihestea, dirua kudeatzen ikastea, zorrak itzultzea eta etxeko egoera berrantolatzea.
• Autolaguntza-taldeak, astero, jokatzen duenarentzat, eta talde bereiziak familientzat eta laguntzen duten pertsonentzat. Lehen egunetik sar daiteke talde batean.
• Emakumeen talde bat, hamabost egunean behin, haiengan gehien pisatzen duenerako: estigma, seme-alaben zaintza edo etxean haiengandik espero den rola.

Gainera, prebentzio-hitzaldiak ematen dituzte institutuetan, lanbide heziketako ikastetxeetan, guraso elkarteetan eta kultur etxeetan.

Familia-medikua

Osakidetzan, sarbidea lehen mailako arreta da. Osasun-zentrotik, familia-medikuak osasun mentaleko sarera bidal dezake kasua; sare horrek etxetik gertu ditu zentroak, eta elkarteekin batera lantzen du tratamendua. Sare publikoa eta elkartea ez dira bata bestearen kontrakoak: jende askok biak erabiltzen ditu.

Atea ixtea: bi erregistroak

Bada jende gutxik ezagutzen duen tresna bat: norberak bere buruari debeka diezaioke jokora sartzea. Erregistro batean egiten da, eta une horretatik aurrera aretoak, bingoak, kasinoak edo apustu-webguneak ez diote jokatzen uzten. Bi daude, eta ez dute gauza bera estaltzen.

Euskal erregistroa Eusko Jaurlaritzarena da (Joko eta Ikuskizun Zuzendaritza), eta onarpen-kontrola duten Euskadiko joko-lokaletara —kasinoak, bingoak eta aretoak— eta haren mendeko joko-webguneetara sartzea eragozten du. Adin nagusiko edonork eska dezake:

• Linean, euskadi.eus-en, identifikazio elektronikoko bitarteko batekin.
• Paperean: webguneko inprimakia bete, inprimatu eta Gipuzkoako lurralde bulegora eramaten da, Vitoria-Gasteiz etorbidea, 3, 4.a, Donostian (8:30etik 14:00etara; telefonoa 943 467 125), edo edozein erregistro publikora edo Correosen bulegora.

Identitate-agiri bat baino gehiago izanez gero (NANa, pasaportea, AIZ), bakoitzarekin eskatu behar da.

Estatuko erregistroa, RGIAJ, Jokoaren Antolamendurako Zuzendaritza Nagusiarena da, eta Espainian lizentzia duten operadoreen internet bidezko jokoa ixten du. Doakoa eta mugagabea da. Haren egoitza elektronikoan eskatzen da, ziurtagiri digitalarekin, eta orduan ordubete edo bi ordutan balio du, edo paperean erregistro publiko batean. Baja ezin da eskatu sei hilabete igaro arte, hain zuzen ere egun txar batean desegin ez dadin.

Estatukoan idazten dena autonomia-erkidegoei jakinarazten zaie, baina euskal erregistroan idazten denak Euskadin balio du. Izkinako aretoa eta mugikorreko apustuak aldi berean itxi nahi badira, seguruena bietan izena ematea da.

Familiarentzat

Jokatzen duen norbaitekin bizi denak ere laguntza behar du, eta ez du beste pertsonak erabakitzen duen arte itxaron behar. Ekintza Bibek lehen elkarrizketatik artatzen ditu familiak, eta talde propioak ditu haientzat: telefono berera dei daiteke jokatzen duen pertsonak urratsa oraindik eman ez badu ere.

Urriaren 29a

Urriaren 29a Zorizko Jokorik eta Apusturik Gabeko Eguna da, Espainian Zorizko Jokalari Errehabilitatuen Espainiako Federazioak (FEJAR) eta haren elkarteek bultzatzen dutena. Gai honetaz gehien hitz egiten den eguna da, eta Donostian hitzaldi irekiren bat izaten da; aurten badago, orri honen zutabean agertzen da. Baina deitzeko ez dago inolako dataren zain egon beharrik.