Donostia haurrekin, adinaren arabera: haur-orgatik nerabezarora

Donostia hiri erosoa da haurrekin joateko, eta arrazoia geografia da: Kontxako badia Urgullek, Igeldok eta Santa Klara uharteak ixten dute, eta ia ez du olaturik. Hiriaren erdiak igerilekua dirudien ur gaziko hondartza batean ikasten du igeri egiten. Horri gehitu behar zaio erdigunea txikia eta laua dela, eta gida honetako ia dena oinez edo autobusez iristeko moduan dagoela.

Balio ez duena zerrenda bakarra da. Haurtxo batekin funtzionatzen duenak aspertu egiten du zortzi urterekin, eta zortzi urterekin txundituta uzten duenak lotsa ematen du hamalaurekin. Beraz, gida hau adinka doa, eta amaieran, adin guztietarako balio duena.

Haurtxoekin eta hiru urte arte

Adin honetan lekua da plana, ez jarduera.

• Ondarreta da txikienekin joateko hondartza. Kontxak baino sakonera txikiagoa du, uretarako sarrera luzea eta leuna da, arratsalde amaieran Igeldoren itzala hartzen du eta lorategien eta haur parkearen ondoan dago. Bertan hondartza-eguna luzatu egiten da autoa hartu gabe.
• Kontxako pasealekua da hiriko haur-orgaren paseoa: Udaletxe aurreko Alderdi Eder lorategietatik Ondarretaraino segidan doa, barandaren ondotik. Alderdi Ederren dago, gainera, betiko zaldiko-maldikoen karrusela.
• Cristina Enea, Egian, benetako parkea da: belardiak, urmael bat, zuhaitz zaharrak eta pauma askeak, adin honetan ikuskizun osoa direnak.
• Bebetekak. Udal sareko hamar kultur etxek dute 0-5 urteko bebeteka beren liburutegian: Aietek, Egiak, Amarako Ernest Lluchek, Intxaurrondoko kultur etxeak eta Larrotxenek, Altzako Larratxok eta Tomasenek, Loiolak, Antiguoko Lugaritzek eta Grosko Okendok. Alde Zaharrean, Fermín Calbetón kalean, Haur Liburutegia dago, Liburutegi Nagusiaren haur saila, astegunetan arratsaldez eta larunbatetan goizez irekitzen dena.
• Tabakalerara ordaindu gabe sartzen da, eta euria ari duenean mugitzeko leku ugari du. Barruan 0-3 urteko haurrak dituzten familientzako jolas libreko saioak antolatzen ditu, ia beti euskaraz eta aurretik izena emanda: haur eta familien atalean iragartzen dira.

Bidaian haurraren tresneriatik zerbait falta bada —autoko aulki bat, hautsi den haur-orga bat—, Jostamendi Ttikiak, Easo plazaren aurrean, hogei urte baino gehiago daramatza haurtzaintza-dendan.

Hirutik sei urtera

Portuaren, ipuinen eta beldurrik ematen ez duten atrakzioen adina.

• Portu osoa da plan bat. Kaiaren amaieran dago Aquariuma, marrazoak eta arraiak gainetik pasatzen diren tunelarekin; asteartetan, ostegunetan eta larunbatetan zuzenean ematen zaio jaten ozeanario handiari, eta hori da egokitzea merezi duen unea. Hiru urte arte ez dute ordaintzen. Ondoan, portuko dorrean, Euskal Itsas Museoak nabigazioaren txokoa du, jolasekin eta mozorroekin, eta 14 urtez azpikoak doan sartzen dira. Museoa astelehenetan ixten da, eta Aquariuma, urritik martxora bitarteko astelehenetan. Bidean, Arnoldok izozki-denda du kaian, txalupei begira dagoen terrazarekin.
• Igeldo. 1912ko funikularra Ondarretaren amaieratik igotzen da, eta egurrezko bagoi hori bera da txangoaren erdia. Goian, Espainian martxan dagoen jolas parkerik zaharrena: egurrezko mendi suitzarra, ibai misteriotsua, karrusela, eta azkar biratzen duen ezer ez. Bereziki ondo dabil haur txikiekin eta aitona-amonekin. Neguan askoz gutxiago irekitzen du, eta ordutegia joan aurretik begiratzea komeni da.
• Santa Klara uhartea, udan. Ekainetik irailera Motoras de la Isla ontziak portutik irteten dira ordu erdiro, eta lau urtez azpikoek ez dute ordaintzen. Haien ontzietako batek beira du flotazio-lerroaren azpian, hondoa ikusteko. Uharteko hondartza itsasbeheran baino ez da agertzen, ez dago itzal handirik eta azken itzulera 20:00etan da. Badian paseo bat besterik ez bada nahi, kaitik irteten den katamaranak ere egiten du.
• Ipuinak euskaraz. Hainbat kultur etxek dute bere ipuinaren ordua, 3-5 urteko neska-mutilentzako ordu erdiko ipuin saioa, astean arratsalde batez, urritik udaberrira: Larratxok, Loiolak, Lugaritzek eta Martuteneko mediatekak.
• Antzerkia eta zinema larunbatetan. Aieteko kultur etxeak euskarazko antzerkia eta animaziozko filmak programatzen ditu urteko larunbat guztietan, jaiegunetan izan ezik. Sareko familia-planik iraunkorrena da.
• Kontxa itsasbeheran. Hondar sendoko zerrenda izugarri bat agertzen da, eta orduan jokatzen da pilotan eta egiten dira gazteluak, ura eskuoihaleraino iritsi gabe.

Seitik hamabi urtera

Goiz oso bat jasaten dute jada, zergatik galdetzen dute eta egin nahi dute, ez begiratu.

• Eureka! Zientzia Museoa, Miramonen, Kutxa Fundazioaren zientzia museoa da, eta etxeko araua beste edozein museotakoaren kontrakoa da: hemen ukitu, bultzatu eta probatu egiten da. Logika jokoen gela du, ordu finkoko saioak dituen planetarioa eta Animalia, animalia bizien atala. Dbuseko 17, 28, 31 eta 35 lineak iristen dira Ospitaleak geltokira. Ordutegiak egutegiari jarraitzen dio, eta bezperan begiratzen da.
• Igeldoko tirolinak. Canopy Donosti Aventurak, jolas parkearen barruan, hamazazpi tirolina ditu bi zirkuitutan, badia azpian duen pinudi baten gainean. Gutxienez 1,40 m neurtu behar da, eta hamaika urte arte lagunduta igotzen da. Euria egin arren irekitzen du, eta erreserba egitea komeni da.
• Urgull oinez. Alde Zaharretik bide zabaletatik igotzen da ordu erdi pasatxoan, eta goian gaztelua dago, itsasoari begira dauden kanoiak eta hiriaren forma ulertzeko bistarik onena. Jaistean, San Telmo Museoa igoera hasten den tokian bertan dago. Mendi-goiz oso baterako, Ulia, itsasargiraino doazen bideekin.
• Izotz gainean irristatzea. Anoetako Txuri Urdin Izotz Jauregia da hiriko pista estali bakarra. Denboraldiaren arabera aldatzen diren patinaje libreko saioekin dabil: joan aurretik begiratzen dira.
• Eskalatzea. The Factory Boulder, Martutenen, bloke-rokodromoa da —sokarik eta altuerarik gabe, koltxoiarekin— eta haurrentzako talde propioa du, Factory Kids.
• Surfa udan. Zurriola da olatua duen hondartza bakarra, eta surf eskolaren batek haurrentzako campusak antolatzen ditu udan. Surfaren gidan dago kontatuta. Itsaso hondoarekin, kontuz: ez da bainatzeko hondartza.
• Haurtxokoa. Auzo batzuetan haurtxokoa dago, 5-11 urtekoentzako udal aisialdi gunea, arratsaldez: Aieten, Martutenen eta Bidebietan. Uztailean eta abuztuan ixten dute.
• Kromoak. Hilabete bakoitzeko lehen igandean, 11:00etatik aurrera, Loiolako Erriberako Santiago plaza kromo errepikatuak trukatzen dituzten haurrez betetzen da. Auzo elkarteak antolatzen du eta ez da ezer ordaintzen, baina inork ez du iragartzen: lehen aldiz bazoaz, galdetu aurretik.
• Tailerrak eta antzerkia. Tabakalerak bere erakusketei lotutako familia-tailerrak eta familientzako zinema antolatzen ditu; eraikin bereko Kutxa Fundazioaren aretoak, Klubak, familientzako antzerkia eta pailazoak ditu, eta Egiako kultur etxearen aretoak, Gazteszenak, baita ere. Hori guztia denboraldi bakoitzean aldatzen da, eta agendan dago, ez hemen.

Kirol bati modu finkoan izena eman nahi badiote, hiri honetako klubek nola funtzionatzen duten bestean dago kontatuta.

Nerabeak

Hamabi urtetik aurrera leku propioa eskatzen dute, eta inoren atzetik ez ibiltzea.

• Gaztelekua. 12 eta 17 urte bitarteko gazteek arratsaldea doan igarotzen duten tokia da, lagundu bai baina antolatzen ez duten hezitzaileekin: futbolina, ping-ponga, jokoak, bideojokoak eta beraiek batzarrean erabakitzen dituzten tailerrak. Aieten, Altzan, Amaran, Antiguon, Bidebietan, Egian, Grosen, Intxaurrondon eta Martutenen daude. Izen-ematea udalekoa da eta behin egiten da: harekin edozeinetan sartzen da. Uztailean eta abuztuan ixten dute.
• Auzoko pistak. Dozena bat jolas pista daude, udalekoak eta aire zabalean, parke eta patioen barruan, erreserbarik gabe erabiltzen direnak: astegunetan benetan jokatzen den kantxak dira.
• Izotza eta horma, hamar urterekin bezala, baina gurasorik gabe harmailan: Txuri Urdin eta The Factory.
• Igeldo, berriro. Canopyko tirolinek bi zirkuitu dituzte, eta biak batera ordu eta erdi inguru dira. Txikientzakoa iruditzen ez zaien Igeldoko plana da.
• Ondorengo izozkia. Plana Zurriola bada, Grosko Lapurdi plazako Arnoldo pasealekuaren ondoan dago, eta asteburuetan ez du ixten ordu bata arte.

Adin guztietarako balio duena

Hiriaren egutegiak dozena erdi data ditu, batez ere haurrenak direnak:

• Urtarrilaren 20an, Haurren Danborrada: 12:00etan, hiriko ikastetxeetako 6 eta 14 urte bitarteko milaka neska-mutilek Donostiako Martxa jotzen dute Alderdi Ederren, eta Erdialdean barrena desfilatzen dute. Nola ikusi, bere gidan dago.
• Urtarrilaren 5ean, Errege Kabalgata: goizean Erregeak hainbat auzotatik pasatzen dira, arratsaldean Udaletxeko osoko bilkuren aretoan hartzen dute jendea eta ilunabarrean Boulevardetik desfilatzen dute.
• Abenduaren 24an jaisten dira Olentzero eta Mari Domingi. Aurreko asteetan auzo guztietako kultur etxeetan postontziak egoten dira gutunentzat.
• Urriaren 31n, Gau Beltza: auzo bakoitzak berea antolatzen du, kalabaza tailerrekin, mozorro kalejirarekin eta beldurrezko ipuinekin.
• Inauterietan, konpartsen desfileak Erdialdean eta auzoetan.
• Aste Nagusian, Gipuzkoa plazako haurrentzako feria eta badiaren gaineko su artifizialak.

Eta euriak aldatzen ez duen igandeko plan txiki bat: 12:15ean, Txistulari Bandak Konstituzio plazako arkupeen azpian jotzen du, estalpean, iraila amaieratik uztailera.

Euria ari badu

Gertatzen da, eta haurrekin bi orduko blokeetan kudeatzen da, ez egun osoetan: Aquariuma, Eureka, Tabakalera, izotza, auzoko liburutegia. Euria egiten duenerako Donostiaren gidan dago kontatuta.