«Langileen Donostia»: hiriaren historia, Pasaiako badiatik kontatua
Kontxako eta Belle Époque-ko Donostiak beste bat du atzean: Pasaiako badiaren inguruan hazi ziren fabrika, idortegi eta langile-auzoena. Jon Aldabaldetreku Delgadoren «Langileen Donostia (1939-1975)» liburuak handik kontatzen du lehen aldiz. Azaroaren 16an aurkeztu da Udal Liburutegi Nagusian.
Historiografiak Donostiaz eman duen irudia turismoarena, Belle Époque-arena eta Kontxako badiarena da. «Langileen Donostia (1939-1975). Periferia industrialaren garapena frankismo garaian» liburuak bestea kontatzen du: fabrika, idortegi, langile-auzo eta badia industrial batez egindako hiria ere bai, Pasaiakoa. Liburua Jon Aldabaldetreku Delgado historialariak idatzi du euskaraz, Euskal Herriko Unibertsitateak (EHU) argitaratu du bere Historia Garaikidea Sailean, eta Donostia Kulturaren babesa jaso du. Azaroaren 16an aurkeztu da Udal Liburutegi Nagusian.
Kontxatik Pasaiako badiara
Liburuaren tesia da industria, erdigunetik urrun egon arren, ez zela bigarren mailako kontua izan hiriaren historian. Pasaiako badiaren industrializazioak migrazioak baldintzatu zituen, langile-auzo berriak sortu zituen, Donostiaren eragin-eremua aldatu zuen eta mapan oraindik ikusten diren desberdintasun sozial eta espazialak marraztu zituen. Hori kontatzeko, Aldabaldetrekuk biztanleria-erroldak, hirigintza-planak eta artxibo historikoetako dokumentazioa erabili ditu, beste iturri batzuen artean.
Begirada badia batetik bestera aldatuz, liburuak Euskal Herriko bigarren industria-eremu nagusiaren eta milaka langile-familiaren historia berreskuratzen du, eta Donostiaren historia garaikidea lehen aldiz bere langile-periferiatik irakurtzen du. Ilustrazio, mapa, grafiko eta argazkiz lagunduta dator.
Altza, adibiderik hurbilena
Liburuaren datak ez dira kasualitatea hiriaren zati batentzat. Altza udalerri propioa izan zen 1940ra arte, Donostia bihurtu zen arte, eta hirurogeiko hamarkadatik aurrera blokez bete zen ontziolatara, portura eta eskualdeko industriara lanera etortzen zen jendea hartzeko. Herrerak, Larratxok, Buenavistak edo Oletak Pasaiari begiratzen diote, ez Kontxari: Altzako gidan kontatzen dugu.
Egilea
Jon Aldabaldetreku Delgado Historia Garaikidean doktorea da EHUn, eta bertako Soziologia eta Gizarte Langintza Saileko irakasle eta ikertzailea da, «Hiri-historia eta mundu garaikideko kultura politikoak» ikerketa-taldeko kidea. Industrializazioaren ondorioak eta langile-periferien sorrera ikertzen ditu: migrazioak, lan munduko aldaketak, langile mugimendua eta protesta soziala, eta frankismo garaiko hiri-segregazioa. «Langileen Donostia» bere doktore-tesiaren moldaketa da.
Non aurkitu
Dagoeneko liburu-dendetan dago, eta Donostia Kulturak dioenez laster maileguan hartu ahal izango da bere liburutegietan.
Donostia Kulturak azken urteotan babestu dituen hiriari buruzko liburuetako azkena da, «Atotxa-Egia» (2024), Kike Otaegirena; «Igeldoko historia eta istorioak» (2023), Jabier Iraolarena; «Morlans denboran zehar» (2022), Claudio Artesanorena, edo aurtengo Urgullgo Jesusen Bihotzaren monumentuari buruzkoa, Javier Sadarena, eta Asun Balzolari buruzkoa, Yolanda Arrietarena.
Argazkiak
Honi buruz hemen hitz egiten da
- Altza: Donostiaren barruan dagoen herria Auzoz auzo
Iruzkinak
Iruzkinik ez
Oraindik ez dago iruzkinik. Han egon bazara, edo hurrengoari balioko dion zerbait badakizu, kontatu.
Iruzkina egin nahi duzu?
Iruzkinak egiteko kontu bat behar da, doakoa da eta minutu batean irekitzen da. Iruzkinak irakurtzeko, ez.