Berezia Gabonak Donostian 18 egun falta dira Sartu berezian Berezia Gabonak Donostian 18 egun falta dira Sartu berezian

Hiria Altza

«Langileen Donostia»: hiriaren historia, Pasaiako badiatik kontatua

Kontxako eta Belle Époque-ko Donostiak beste bat du atzean: Pasaiako badiaren inguruan hazi ziren fabrika, idortegi eta langile-auzoena. Jon Aldabaldetreku Delgadoren «Langileen Donostia (1939-1975)» liburuak handik kontatzen du lehen aldiz. Azaroaren 16an aurkeztu da Udal Liburutegi Nagusian.

Pasaiako badiaren aireko ikuspegia: kaiak garabiekin eta material pilekin aurrean, fabrikak eta tximinia bat kea botatzen ezkerrean, blokeetako auzoak magaletan gora eta, atzean, Kontxako badia Igeldo mendiarekin.

Argazkia tamaina osoan ikusi · Donostia Kultura (nota de prensa)

Historiografiak Donostiaz eman duen irudia turismoarena, Belle Époque-arena eta Kontxako badiarena da. «Langileen Donostia (1939-1975). Periferia industrialaren garapena frankismo garaian» liburuak bestea kontatzen du: fabrika, idortegi, langile-auzo eta badia industrial batez egindako hiria ere bai, Pasaiakoa. Liburua Jon Aldabaldetreku Delgado historialariak idatzi du euskaraz, Euskal Herriko Unibertsitateak (EHU) argitaratu du bere Historia Garaikidea Sailean, eta Donostia Kulturaren babesa jaso du. Azaroaren 16an aurkeztu da Udal Liburutegi Nagusian.

Kontxatik Pasaiako badiara

Liburuaren tesia da industria, erdigunetik urrun egon arren, ez zela bigarren mailako kontua izan hiriaren historian. Pasaiako badiaren industrializazioak migrazioak baldintzatu zituen, langile-auzo berriak sortu zituen, Donostiaren eragin-eremua aldatu zuen eta mapan oraindik ikusten diren desberdintasun sozial eta espazialak marraztu zituen. Hori kontatzeko, Aldabaldetrekuk biztanleria-erroldak, hirigintza-planak eta artxibo historikoetako dokumentazioa erabili ditu, beste iturri batzuen artean.

Begirada badia batetik bestera aldatuz, liburuak Euskal Herriko bigarren industria-eremu nagusiaren eta milaka langile-familiaren historia berreskuratzen du, eta Donostiaren historia garaikidea lehen aldiz bere langile-periferiatik irakurtzen du. Ilustrazio, mapa, grafiko eta argazkiz lagunduta dator.

Altza, adibiderik hurbilena

Liburuaren datak ez dira kasualitatea hiriaren zati batentzat. Altza udalerri propioa izan zen 1940ra arte, Donostia bihurtu zen arte, eta hirurogeiko hamarkadatik aurrera blokez bete zen ontziolatara, portura eta eskualdeko industriara lanera etortzen zen jendea hartzeko. Herrerak, Larratxok, Buenavistak edo Oletak Pasaiari begiratzen diote, ez Kontxari: Altzako gidan kontatzen dugu.

Egilea

Jon Aldabaldetreku Delgado Historia Garaikidean doktorea da EHUn, eta bertako Soziologia eta Gizarte Langintza Saileko irakasle eta ikertzailea da, «Hiri-historia eta mundu garaikideko kultura politikoak» ikerketa-taldeko kidea. Industrializazioaren ondorioak eta langile-periferien sorrera ikertzen ditu: migrazioak, lan munduko aldaketak, langile mugimendua eta protesta soziala, eta frankismo garaiko hiri-segregazioa. «Langileen Donostia» bere doktore-tesiaren moldaketa da.

Non aurkitu

Dagoeneko liburu-dendetan dago, eta Donostia Kulturak dioenez laster maileguan hartu ahal izango da bere liburutegietan.

Donostia Kulturak azken urteotan babestu dituen hiriari buruzko liburuetako azkena da, «Atotxa-Egia» (2024), Kike Otaegirena; «Igeldoko historia eta istorioak» (2023), Jabier Iraolarena; «Morlans denboran zehar» (2022), Claudio Artesanorena, edo aurtengo Urgullgo Jesusen Bihotzaren monumentuari buruzkoa, Javier Sadarena, eta Asun Balzolari buruzkoa, Yolanda Arrietarena.

Argazkiak

Honi buruz hemen hitz egiten da

Iruzkinak

Iruzkinik ez

Oraindik ez dago iruzkinik. Han egon bazara, edo hurrengoari balioko dion zerbait badakizu, kontatu.

Iruzkina egin nahi duzu?

Iruzkinak egiteko kontu bat behar da, doakoa da eta minutu batean irekitzen da. Iruzkinak irakurtzeko, ez.

Sartu Sortu nire kontua

Cookieak: zuk erabakitzen duzu

Webguneak funtziona dezan, cookie propioak erabiltzen ditugu. Ezinbestekoak ez direnak —audientzia edo beste plataforma batzuetako gure iragarkiak neurtzekoak, edo YouTubeko bideoak hemen ikustekoak— baimena ematen badiguzu bakarrik instalatzen dira. Cookieen politika

Cookieak konfiguratu

Aukeratu zer onartzen duzun. Nahi duzunean alda dezakezu iritzia, orri-oineko «Cookieak konfiguratu» estekatik.

  • Beti aktibo

    Webgunea martxan jartzen dutenak: abisu honetan aukeratu duzuna gogoratzea eta zure bisitaren haria mantentzea. Horiek gabe zerbitzua ezin da eman, eta horregatik ez da baimenik eskatzen.

    Ikusi xehetasunak
    • qpd_consent quepasaendonosti.com

      Abisu honetan aukeratu duzuna gogoratzen du, orri bakoitzean berriro ez galdetzeko.

      • qpd_consent 12 hilabete
    • qpd_tema quepasaendonosti.com

      Webgunea argitan ala ilunean ikusi nahi duzun gogoratzen du, hurrengo orria nahi duzun bezala iritsi dadin.

      • qpd_tema 12 hilabete
    • ci_session quepasaendonosti.com

      Zure bisitaren haria mantentzen du, hura irauten duen bitartean. Orriren batek behar duenean bakarrik instalatzen da.

      • ci_session Nabigatzailea itxi arte
  • YouTubeko bideo bat orrian bertan ikusteko balio dute. Erreproduzitzailea bideoa sakatzean bakarrik kargatzen da, eta orduan YouTubek, Googlerena denak, bere cookieak gorde ditzake. Baimenik gabe, bideoa YouTuben irekitzen da.

    Ikusi xehetasunak
    • YouTube Google Ireland Limited

      YouTubeko erreproduzitzailea, bideo bat sakatzean bakarrik kargatzen dena. Googlek zure IP helbidea eta zein bideo ikusten duzun jasotzen ditu, saioa irekita baduzu zure kontuarekin lot dezake, eta datuak Europar Batasunetik kanpo ere tratatzen ditu. Guk ez dugu horretatik ezer jasotzen.

      • YSC Nabigatzailea itxi arte
      • VISITOR_INFO1_LIVE 6 hilabete
      • VISITOR_PRIVACY_METADATA 6 hilabete
      • PREF 8 hilabete
  • Beste plataforma batzuetan, hala nola Facebooken edo Instagramen, argitaratzen ditugun iragarkiak neurtzeko balio dute, eta han gureak webgune hau lehendik bisitatu duenari erakutsi ahal izateko. Hemen ez da publizitaterik erakusten.

    Ikusi xehetasunak
    • Píxel de Meta Meta Platforms Ireland Limited

      Webgune honetako zein orri bisitatzen dituzun kontatzen dio Metari, Facebookeko eta Instagrameko gure iragarkiak neurtzeko eta lehendik ezagutzen gaituenari erakusteko. Metak han duzun kontuarekin lot dezake, eta datuak Europar Batasunetik kanpo ere tratatzen ditu.

      • _fbp 3 hilabete
      • _fbc 3 hilabete

Zerbitzu hauetakoren batek Europako Esparru Ekonomikotik kanpo tratatzen ditu datuak. Cookieen politikan azalduta dago.