Hiritar Merezimenduaren Dominak: zer diren, nola aukeratzen diren eta nork dituen

Hiritar Merezimenduaren Dominak Donostiako Udalak urtero, San Sebastian jaietan, ematen dituen aintzatespenak dira, hiriari ohiz kanpoko zerbitzuak eman dizkioten, edo ematen jarraitzen duten, pertsona edo erakundeentzat.

Urrezko Danborraren beste aldea dira. Danborrak Donostiaren izena kanpora eraman duena saritzen du; Dominek barrura begiratzen dute: betiko gozotegia, familiei laguntzen dien elkartea, harrobia aurrera ateratzen duen kluba, auzoko dantza irakaslea.

Zenbat eta noiz

Urtean bost gehienez ematen dira, eta gutxiago ere izan daitezke. Guztira ez dago mugarik, baina araudiak eskatzen du 200 pertsonak baino gehiagok ez izatea domina aldi berean, balioa gal ez dezan.

San Sebastian bezperan, urtarrilaren 19an arratsaldez ematen dira, Udaletxeko Pleno Aretoan. Biharamunean, areto berean, Urrezko Danborra ematen da.

Nola aukeratzen diren

1. Proposamenak. Herritarrek aurkezten dituzte, udazkenero, bi aste inguruz eta Urrezko Danborrarenekin batera. Proposa dezakete Donostian erroldatutako pertsonek, adin-mugarik gabe, eta hirian helbidea duten elkarte, fundazio eta kirol-klubek. Ez dago proposamen-mugarik, baina bakoitzak azaldu behar du zergatik diren ohiz kanpokoak proposatzen denaren zerbitzuak: azalpen hori gabe, ez da onartzen. Sarean aurkezten dira, eta laguntza behar duenak aurrez aurre eska dezake Herritarren Partaidetzarako Zerbitzuan.
2. Espedientea. Udalak hautagaitza bakoitzaren espediente bat prestatzen du, merezimenduekin eta bereizgarria justifikatzen duen guztiarekin, eta bere arloei txostenak eskatzen dizkie.
3. Bozeramaileen Batzordea. Herritarren hautagaitzak aztertzen ditu, udalbatzak berak aurkezten dituenekin batera, eta aukeratu egiten du.
4. Osoko bilkura. Dominak berresten ditu.

Proposamenak dozenaka iristen dira: 2023rako 338 izen iritsi ziren, eta horietatik 53 jo ziren baliozkotzat; 2025erako, 55 proposamen.

Zerrendak esaten duena

• 1986an hasi ziren, zazpi dominarekin. 1988an eta 1989an hutsik geratu ziren, eta 2021ean ez ziren eman, covidaren ondorioz.
• 1998 arte, urte batzuetan bost baino gehiago izan ziren: bederatzi 1992an, eta zazpi 1986an, 1994an, 1997an eta 1998an. 1999tik, bost gehienez.
• Lehenik Domina, gero Urrezko Danborra. Richard Oribek 2007an jaso zuen domina eta 2018an Danborra; Fortuna klubak, domina 2003an eta Danborra 2012an; Verdini Dantza Taldeak, domina 2008an, eta haren sortzaile Isabel Verdinik, Danborra 2024an.
• Danborrada zerrendan ageri da. 2017an Jakintza ikastolako 1982ko 5. B-ko ikasle neskek jaso zuten: haien ekimenari esker, milaka neskak jo dute danborra eta upela Haurren Danborradan. 2026an, Josetxo Fuentesek, 1994an San Sebastianen Martxaren dantza-koreografia sortu zuenak. Eta 1998an, Kresala Elkarteak.
• Betiko dendak: Lagun liburu-denda (2002), Manterola liburu-denda (2006), Casa Ponsol (2018), hiriko denda zaharrena oraindik zabalik dagoenen artean, 1838an irekia, eta Casa Otaegui (2026), 130 urte baino gehiagoko obradorearekin.

Domina guztiak

Zerrendak Danborradaren webgune ofizialekoari jarraitzen dio, izenak bertan idatzita dauden bezala. 2015 arte izenak bakarrik doaz; 2016tik aurrera, saridun bakoitzari buruzko lerro batekin.

Laurogeiko hamarkada

• 1986 · José Mª Aguirre Gonzalo, Jesús Mª Alkain Martikorena, José María Arana Ajubita, Luis Miguel Arconada Echarri, Ignacio Barriola Irigoyen, Manuel Múgica Echart eta Carlos Santamaría Ansa
• 1987 · Antton Ayestaran Picabea, Ignacio Eizaguirre Arregui, Javier Sada Anguera, José Sarasa Ayerbe eta Javier Urquia Zaldua
• 1988 · Hutsik
• 1989 · Hutsik

Laurogeita hamarreko hamarkada

• 1990 · Manuel Cendoya Isasa eta José Mª Ferrer Chapartegui
• 1991 · Pilar Olascoaga Arrate
• 1992 · Cristina Cuesta Gorostidi, Manuel Matxain Ezpeleta, José Luis Munoa Roig, Hilari Pagazaurtundua, Juan Mª Peña Ibañez, Luis Pedro Peña Santiago, Tomás Pérez Pérez, Antonio Sierra Valgañón eta Proyecto Hombre
• 1993 · Miren Azkarate Villar, Félix Gabilondo Arakistain, Pablo García Azpillaga, Evaristo González Landa, Olegario Iturralde Bujanda eta Rafael Puignao Fernández Aransgui
• 1994 · Angelita Martínez Gil, Xabier Aizarna Azula, José Delgado Castro, Luis de María y Lafaja, Iñaki Ibero Telletxea, María Semperena Zubillaga eta Ikusiko langileen taldea
• 1995 · Francisco Aranaz Darrás, Manu Aarrue Atxalandabaso, Faustina Carril Arocena, Josetxo Mayor Mateo eta Mari Larrandia Moral
• 1996 · Miguel Capa Elola, Ibon Sarasola Errazquin, Asociación Cultura Musical, Atzegi eta SOS Balcanes
• 1997 · J. Ignacio Ansorena Miner, Amaya Bontigui Zubiaurre, Plácido Eceiza Yarza, José Mª Zapirain Maritxalar, Asociación de Donantes de Sangre de Gipuzkoa, Aspace eta Club Deportivo Dordoka
• 1998 · Mari Ayestaran Amunarriz, Francisco Pizarro, Eugenio Tamayo, Xose Antonio Vilaboa Barreiro, Asociación Amigos del Sahara, Sociedad Kresala eta Grupo Gureak
• 1999 · Vicente Zaragüeta, Asociación Artística Guipuzcoana, Asociación Amigos de San Telmo, Goizaldi eta Fundación Matía

Bi mileko hamarkada

• 2000 · Sociedad Fotográfica, Sociedad Loiolatarra, Luz Díez Montes Miranda, Afodesa eta Antiguoko Pilotazaleok Elkartea
• 2001 · Agipad, Club Vasco de Camping, Sociedad de Cuidados Paliativos, Miguel Mari Echevarren eta Aterpe boluntario taldea
• 2002 · Librería Lagun, Filmoteca Vasca, Miguel Vidaurre, José Manuel Azkue eta Alberto García Hinosa
• 2003 · Club Fortuna, Colegio San José, Gautena, Mari Carmen Guimerans eta Imanol Olaizola
• 2004 · Mariasun Landa, DYA, Gehitu, Colegio de Enfermería eta Peli Egaña
• 2005 · Rafael Munoa, Javier Pradini (Emauseko arduraduna), Grupo Gastronómico de Intxaurrondo, José Yabén (Martuteneko bizilaguna) eta Teresa Cormenzana (Gipuzkoako Merkataritza Federazioko presidentea)
• 2006 · Siervas de María, Mari Carmen Ganzarain, Evaristo Ayestaran, Librería Manterola eta César Pérez
• 2007 · Richard Oribe, Agustín Unzurrunzaga, María Luisa Antón moja, Xabier Muñoz eta Concha Chaos
• 2008 · Ademgi, Kalapie, Verdini Dantza Taldea, Carlos Benito Gómez eta Lourdes Oñederra
• 2009 · C.D. Bera Bera, Asociación de Amigos del Camino de Santiago, Gros Xake Taldea, Esteban Elizondo eta Juan Antonio Antero

Hamarreko hamarkada

• 2010 · Mintza Laguna, José Luis Fernández, Iñaki Fernández, Fermín Muñoz eta Lilatlon
• 2011 · Miguel Tardáguila, Asociación de Profesionales de la Danza de Gipuzkoa, Félix Pérez Carrasco eta Asociación Arrats
• 2012 · Aadresa Portugal, arrain-saltzailea; Ramón Saizarbitoria, idazlea; Joaquín Pérez Iriarte, Txomin Eneako auzo-elkartekoa; Peter J. Brown, dantza irakaslea, eta Hospitalidad de Lourdes
• 2013 · José Luis Álvarez Enparantza, Txillardegi; Jaime Caballero; Luisa Etxenike; Donostia Unibertsitate Ospitaleko Neonatologia Unitatea eta Txotxongilo Taldea
• 2014 · Ángel García Ronda, Daniel Zulaika, Vicenta Benítez (Saharako neska-mutilen harrera familiak), Asociación Erroak Sartu eta Teléfono de la Esperanza
• 2015 · Juan José Ocón, Txoko Txiki, Fundación Goienetxe, Kantu Jira eta María Jesús Bragado
• 2016 · Itzurun Elkartea, erraldoi eta buruhandien konpartsa · Juan Ojanguren Ulacia, Alde Zaharreko anbulatorioko familia-medikua · Katxalin, bularreko edo ginekologiako minbizia duten emakumeen elkartea · Centro de Formación Nazaret, bere mendeurrenean · Chernobil Elkartea, hondamendiaren 30. urteurrenean
• 2017 · Kemen Elkartea, kirol egokitua · Aspanogi, minbizia duten neska-mutilen familiak · Gimnástica de Ulía, Erregeetako Krosaren antolatzailea · Jakintza ikastolako 1982ko 5. B-ko ikasle neskak, neskak Haurren Danborradara ekartzeagatik · Javier Hernáez Uranga, Altzako erretorea
• 2018 · Casa Ponsol, hiriko denda zaharrena oraindik zabalik dagoenen artean · Izan Norbera Fundazioa, Proyecto Hombreren sustatzailea · Intxaurdi Kirol Elkartea, hiriko emakumeen futbol-klub bakarra · Club Gimnasia Rítmica Donosti · Paul Zubillaga, pediatra, mende erdiz desgaitasun intelektuala duten pertsonekin
• 2019 · Eragin Elkartea, 53 urteko kultur lana emakumeekin · Hazi eta Ikasi, eskola-laguntza boluntarioa · Elizaran ikastetxea, ehun urteko ikastetxea · Gaztetxo Antzerki Eskola, antzerki musikala · Ancora, hiriko hirigintza-ondareagatik

Hogeiko hamarkada

• 2020 · Why Not Fundazioa, osasun mentala · Naizen Elkartea, adingabe transexualen familiak · Bikarte Elkartea, Errusiako eta Bielorrusiako gazteen aldi baterako harrera · Jesús Rubio Raymond, Oronaren bazkide sortzailea · Itziar Mintegui Martínez, Animalien eta Landareen Babeserako Elkartekoa
• 2021 · Ez ziren eman
• 2022 · Añorga KKE, bere mendeurrenean · Kresala Zinekluba, berrogeita hamar urte zinema zirkuitu komertzialetik kanpo · Zurriola Antzerki Eskola, euskarazko antzerkia · José María Leclercq, 1813ko suteko oroimenagatik · Bidegin, doluan eta gaixotasun larrian laguntzea
• 2023 · Agifes, osasun mentala · Coro Easo Abesbatza · Lola Horcajo, hiriaren historialaria · Maite Sabadell, Inauteriko konpartsa handietako baten sustatzailea · Gurutz Linazasoro, neurologoa eta dibulgatzailea
• 2024 · Adsis Fundazioa · Ángel Rueda Aramaio, Alde Zaharreko Electricidad Rucalekoa · Atece, garuneko kalte hartua · Bizikletaz Adinik Ez · Mentxu Medel, Thalia eskolako ballet irakaslea
• 2025 · Asociación Mestiza · Banco de Alimentos de Gipuzkoa · Contxu Uzkudun, Minimileko diseinatzailea · Iñaki Almandoz, Askatuak klubeko presidentea · Radio San Sebastián, bere mendeurrenean
• 2026 · Casa Otaegui, Alde Zaharreko gozotegia · Cebanc, prestakuntza zentroa, bere 50. urteurrenean · Emma Larreta, genero eta desgaitasun prestatzailea · Josetxo Fuentes, San Sebastianen Martxaren koreografiaren egilea · José Félix Martí Massó, neurologoa

Urte bakoitzekoak ematen diren egunean gehitzen dira hemen, urtarrilaren 19an.