San Festo 2026: Erriberak hogei urte bete ditu eta hiru egunez ospatu ditu kalean

Loiolako Erriberak asteburua kalean igaro du. San Festo, auzoko jaiak, irailaren 18tik, ostirala, 20ra, igandea, ospatu ziren, bederatzi plazatan banatutako hogeita zazpi ekitaldirekin, denak doan —etorbideko azokako atrakzioak aparte zihoazen— eta ia denak aire zabalean. Urte borobil batean iritsi ziren: auzoak hogei urte betetzen ditu.

Hogei urteko auzoa

Erriberetako lehen 178 etxebizitzak 2006ko uztailean entregatu ziren, eta urte horretan bertan eratu zen auzo elkartea, berriki egindako auzo batean ia dena zena: hemen ez zegoen ezer jaraunsterik, ez plaza zaharrik, ez santurik, ez lehenagoko koadrilarik. Planak 6.000 biztanle inguru aurreikusten zituen amaituta zegoenerako.

Urteurrena lehen egunetik ikusi zen. Bartzelona etorbideko eszenatokiak hiru egunetan urrezko puxikazko «20» bat izan zuen elkartearen pankartaren gainean, jaietako zapian ere inprimatuta doan leloarekin: «Erriberatar peto petoa · De Riberas de toda la vida».

Jaiak auzoa baino gazteagoak dira apur bat. Lehen edizioa 2009an izan zen —2011ko irailean elkarteak bere webgunean «la III Edición de las Fiestas de Riberas» iragartzen zuen—, beraz hogeietarako oraindik urte batzuk falta zaizkie.

Pregoia, auzoko konpartsarena

Ostiralean 19:00etan Erriberatarrak, Erriberetako inauterietako konpartsak, zabaldu zituen jaiak. Desfileetako arroparekin igo ziren eszenatokira —otsailean Bartzelona etorbidea jaitsi zuten berarekin, Erriberetan eta Amaran barrena hogei bat konpartsa biltzen dituen desfilean— eta handik irakurri zuten pregoia, trafikorik gabe eta jendez beteta zegoen etorbide baten aurrean.

Auzoak nola funtzionatzen duen asko esaten duen xehetasuna da: otsailean inauteriari eusten dion taldea da irailean jaiak zabaltzen dituena.

Nondik datorren San Festo izena

Izenak santu baten soinua du, eta Erriberek ez dute zaindaririk. Baina San Festo santutegian badago, eta haren eguna irailaren 19a da: San Jenaroren diakonoa izan zen eta harekin batera hil zen IV. mendearen hasieran. Aurten data jaien barruan erori zen bete-betean, larunbatean.

Ez da urtero gertatzen. Jaiak egutegiarekin mugitzen dira —2025ean irailaren 19tik 21era izan ziren, baina 2024an 13tik 15era, eta santua kanpoan geratu zen—, beraz bat etortzea urte batzuetakoa da.

Elkarteak ez du izenaren jatorria azaltzen argitaratzen duen informazioan, beraz ez dago jakiterik santuak hura aukeratzen lagundu zuen ala soinuagatik bakarrik funtzionatu zuen. Hori esaten duen iturririk gabe, bitxikeria gisa geratzen da.

Tortillak, plaza betetzen duen ekitaldia

Patata Tortillaren XIV. Lehiaketa da, aspalditik, egitarauko jende gehien mugitzen duena, eta igande eguerdian berriro hala izan zen: Giuseppe Verdi plaza bete egin zen mahai luze baten inguruan, bi ilaratan 44 tortilla zituela, paperezko plateretan eta bakoitza bere etiketa zenbakidunarekin, epaimahaiaren zain. Altuak eta lauak, zurbilak eta oso txigortuak, tipularekin eta gabe.

San Festoko lehiaketa beteranoetako bat da, larunbateko XV. Mus Txapelketarekin, hiru egunetan irekita egon zen IX. Argazki Lehiaketarekin eta Gros Xake Taldeak antolatzen duen 12 eta 16 urtez azpiko IX. Xake Txapelketarekin batera. Tortillen atzean, eta plaza berean, VIII. Riberas Chef: pintxo hotzen haurrentzako lehiaketa, txikiak amantalarekin beren platerak ondoko mahaian muntatzen.

Hiru egun tantarik gabe

Eguraldiak hiru egunetan eutsi zion, eta hori irailean eta egitarau ia osoa aire zabalean dela ez da gutxi. Larunbateko haur antzerkiak B plana zuen Ikasbide ikastolan, euria egiten bazuen, eta ez zen erabili behar izan.

• Ostirala. Puzgarriak, zezentxoen entzierroa eta kalejira erraldoi eta buruhandiekin, karaokea María Zambrano plazan, piknika DJarekin eta zirku gaia Jesús María Alkain plazan eta Radio Rebelde taldearen kontzertua amaitzeko.
• Larunbata. Txistularien diana 9:15ean, jolasak eta kartak Verdi plazan, dantzak Muxikoak taldearekin, Lau Katu Txaranga kaleetan barrena, bigarren entzierroa, dragon boat ate irekien jardunaldia Urumean, xake eta mus txapelketak, Kiliklonen «Txorotxaranga», zumba tailerra eta Nerea Bengoetxea & Banda taldearen kontzertua.
• Igandea. Patinak goizean, Iesu Abesbatza parrokian, bi sukaldaritza lehiaketak, Elektrotxaranga Riber Rockers auzoan jotzen, puzgarriak eta apar festa Santiago plazan.

Egitarau laburxeagoa

Aurtengoa beste edizio batzuetakoa baino laburragoa atera da. Hiru egunak, bederatzi plazak eta atzean zenbakia duten hitzorduak mantentzen dira, baina ohi baino gauza gutxiagorekin inguruan.

Kalean gutxi nabaritu zen. Ekitaldiak betez joan ziren, eta bakoitzaren atzean auzokideak egon ziren muntatzen, hesiak jartzen, izen-emateak apuntatzen eta aulkiak jasotzen.

Nork ordaintzen duen eta nork egiten duen

Jaiak auzo elkartearen aurrekontuarekin, Donostia Festaken ekarpenarekin eta egitarauan laguntzaile gisa agertzen diren hogei bat merkataritza, klub eta erakunderen babesarekin finantzatzen dira: ia ekitaldi bakoitzak izen bat darama azpian. Auzokoak eta Amarakoak: okindegiak, tabernak, supermerkatuak, farmazia, liburudenda, Gros Xake Taldea, Patin Eskola eta Real Club de Tenis.

Aurrekontua, hala ere, zati bat baino ez da. San Festori eusten diotena jai batzordearen orduak dira, urte osoan egitaraua prestatzen duena, laguntzaileak bilatzen dituena eta igande gauean aulkiak jasotzen dituena. Hori ez dago inolako partidatan eta da gehien kostatzen dena.

Oharra. Egitarauko laguntzaileen artean Factor Ideas agertzen da, Qué Pasa en Donostiren enpresa argitaratzailea. Ez dago enkargurik ezta fakturarik ere tartean: auzokoak gara, jaien webgunea gure harri-koskorra da eta besteenaren ondoan dago. Kontatzen dugu hau irakurtzen duenak jakiteko eta bere kabuz epaitzeko eskubidea duelako.

Eta esku gehiago behar dira. Auzo elkarteak bazkideak onartzen ditu eta jai batzordea irekita dago urte osoan laguntza eman nahi duen edonorentzat, ez iraileko asteburuan bakarrik. Gauza hauek ez dira bakarrik egiten.

Sariak

18:30ean, etorbidea eszenatokiaren aurrean beteta zegoela, batzordeak asteburuko lehiaketen sariak banatu zituen. Kategoriaka doaz eta izenik gabe: Riberas Chef-en 7 eta 16 urte bitarteko haurrak lehiatzen dira, eta xakea 12 eta 16 urtez azpikoa da.

• Patata Tortillaren XIV. Lehiaketa. Hiru sari aurkeztutako 44 tortillen artean, elkarteak izendatutako auzokideek eta Euskal Gastronomia Elkarteko bi ordezkarik epaituak. Hirurek ardo sorta zuten, eta lehen biek, gainera, ezkur-bazka iberiar paleta eta Idiazabal gazta. Profesionalek ezin zuten parte hartu.
• VIII. Riberas Chef. Kategoria bakarra, 7 eta 16 urte bitartekoa, eta saria lau pintxo onenentzat. Parte-hartzaile bakoitzak hamabost minutu zituen bi pintxo hotz berdin muntatzeko, eta epaimahaiak —ostalaritzako eta auzoko jendeak— zaporea, aurkezpena, lan metodoa eta garbitasuna puntuatzen zituen. Oinarriek ohartarazten zuten epaileei ez zaiela maionesa asko gustatzen. Irabazleetako batek mikrofonotik azaldu zuen zer prestatu zuen.
• IX. Xake Txapelketa. Lehen eta bigarren saria 12 urtez azpiko absolutuan eta 16 urtez azpiko absolutuan, eta berberak auzoko bi kategorietan, Erriberak 12 urtez azpikoa eta Erriberak 16 urtez azpikoa. Diploma eta kristalezko garaikurra bakoitzean.
• XV. Mus Txapelketa. San Festoko lehiaketarik beteranoena, hamabost edizioarekin. Larunbatean jokatu zen arratsaldeko bostetan María Zambrano plazan, Livingstone laguntzaile zela.
• IX. Argazki Lehiaketa. «La sonrisa de la fiesta» (Jaiaren irribarrea): jaietan zehar 3 eta 103 urte bitarteko auzokideek mugikorrarekin egindako argazkiak. Irabazleak seirentzako familia afari bat eramango du auzoko jatetxe batean, eta bi akzesitek, kontsulta bat Dentika Donostian, lehiaketaren babeslea baita.

Ondoren, María Zambrano plazako 19:00etako txokolatada, San Festo urtero horrela ixten baita.

Betidanik Erriberetakoak

Igande gauean azken aulkiak jaso ziren eta Bartzelona etorbideak autoak izan zituen berriro. Erriberek hogei urte ditu, auzo batentzat ezer ez dena, baina 2006an izan ezin zuena badu jada: otsailean ateratzen den eta irailean jaiak zabaltzen dituen konpartsa bat, hamalaugarrenera doan tortilla lehiaketa bat eta zein plazatan zer dagokion buruz dakien jendea. Zapiak, adarra joz, betidanik Erriberetakoa izatea bezala laburbiltzen duena.