Cristina Eneak bizirik dirauten bertako artoaren 27 barietateak bildu ditu erakusketa batean
Cristina Enea Fundazioak bere Ingurumen Baliabideen Zentroan erakusten ditu Haziera proiektuak Nafarroako lau ibarretan aurkitu zituen bertako 27 arto barietateak. Arduradunek «mirari txiki bat» deitzen diote, inguruko barietate gehienak galduak baitira dagoeneko. Abenduaren 21era arte ikus daiteke.
Artoa mendeetan zehar landaren eta sukaldearen funtsezko pieza izan zen Euskal Herriko isurialde kantauriarrean. Gaur askoz gutxiago ereiten eta jaten da, eta harekin batera galduz joan dira herri eta ibar bakoitzak bere lurrera egokitu zituen barietateak. Geratzen direnei buruzkoa da «Bertako artoa», Cristina Enea Fundazioak bere Ingurumen Baliabideen Zentroan ireki duen erakusketa, Haziera proiektuaren barruan.
Zer ikusten den
Fitxa bat eta irudi batzuk 27 barietateetako bakoitzeko, non aurkitu zen eta zer duen berezia. Erakusketak bertako artoaren hiztegi txiki bat ere badu, bertan kontsultatzeko. Fundazioak elikagaiak ekoizten edo lantzen dituztenentzat ere planteatzen du: beren ibarretako klimara ondo egokitutako barietateak dira, berezko usain, zapore eta kolorearekin, eta joko handia ematen dute.
Nondik datozen
2025ean, Hazierak prospekzio-lan bat egin zuen Baztan, Basaburua Txikia, Bortziriak eta Malerreka Nafarroako ibarretan oraindik lantzen diren barietateak aurkitzeko. 27 aurkitu zituen, lehen aldiz deskribatu zituen eta bakoitzak desagertzeko zenbateko arriskua duen kalkulatu zuen. Lana Next Generation Europako funtsekin finantzatu zen, Cederna Garalurrek kudeatuta.
Marc Badalentzat, Hazieraren arduradunarentzat, 27 barietate horiek «mirari txiki bat» dira.
Zergatik dauden arriskuan
Badalek azaldu du barietate hauek zaintzen jarraitzen dutenak adinekoak direla jada, eta oso etxe gutxitan egiten dela oraindik etxeko artoa. Egin daitekeenaren adibide gisa, Zubietako errota komunala nabarmentzen du, Malerrekako herrikoa: fundazioaren arabera, bere ezaugarrietako bakarra da Euskal Herrian, eta seguru asko Europan, martxan jarraitzen duten errota ia guztiak pribatuak baitira.
Urriaren 29ko hitzaldia
Badalek berak aurkeztuko ditu azterlanaren emaitzak urriaren 29an, ostegunean, publikoari irekitako hitzaldi batean, zentro berean. Agendan bere fitxa du.
Noiz eta non
Erakusketa Ingurumen Baliabideen Zentroan dago, Cristina Enea parkeko jauregian, abenduaren 21era arte eta zentroaren ordutegian, erakusketaren fitxan dagoena.
Argazkiak
Iruzkinak
Iruzkinik ez
Oraindik ez dago iruzkinik. Han egon bazara, edo hurrengoari balioko dion zerbait badakizu, kontatu.
Iruzkina egin nahi duzu?
Iruzkinak egiteko kontu bat behar da, doakoa da eta minutu batean irekitzen da. Iruzkinak irakurtzeko, ez.
