«Peña Ganchegui, arkitekto ilustratua»

2026an ehun urte betetzen dira hiri honetan arrasto handiena utzi duten arkitektoetako bat, Luis Peña Ganchegui (Oñati, 1926 – Donostia, 2009), jaio zela. Ospatzeko, Peña Ganchegui Artxiboak Euskadiko eta Nafarroako hamalau ilustratzaileri eskatu die haren obra nahi duten moduan marrazteko, eta emaitza Euskadiko Arkitektura Institutuaren egoitza berrian ikus daiteke, Tabakalerako hirugarren solairuan, martxoaren 28ra arte.

Hamalau orri dira: hamahiru haren eraikin eta espazioei eskainiak, eta ibilbidea irekitzen duen bat, Mikel Casalek egindako arkitektoaren erretratu karikaturazkoa. Ilustrazioek ez dituzte eraikinak kopiatzen: batzuek haien formekin jolasten dute, eta beste batzuek jendez betetzen dituzte, asmatutako eszenaz edo marrazten duenaren munduaz. Orri bakoitzak jatorrizko proiektuari buruzko ohar bat, ilustratzailearen biografia labur bat eta obraren zuri-beltzeko argazkiak ditu, marrazkia eraikitakoarekin alderatzeko.

Donostiakoa

Erakusketaren zati handi bat oinez joan daiteke gero ikustera:

• Trinitate plaza, Alde Zaharrean, Elena Odriozolaren eskutik, 2015eko Ilustrazio Sari Nazionala: haur batzuk haren harmailetan jolasean.
• Tenis plaza, Ondarretaren amaieran, Asier Iturralde «Gastón»-en eskutik, Chillidaren Haizearen Orraziaren aurrean haizea marrazten duela. Plazaren zorua, bere arnasbideekin, Peña Gancheguirena da.
• Amara Plaza hotela, gaur Eurostars Amara, Fernando Huarte «Roskow»-en eskutik, auzoko bizitza inguruan duela.
• Mirakontxako etxebizitzak, Jon Juárezen gaueko eszena batean, plano mailakatuekin.
• Unión Farmacéutica Guipuzcoanaren biltegi zaharra, Miren Asiain Loraren paisaia batean.

Eta kanpokoa

Gainerako ibilbidea Gipuzkoan, Araban eta Bartzelonaraino doa: Zarauzko Vista Alegre dorrea, Koldo Lus Arana «Klaus»-en marrazki lineal ia fraktal batean; Mutrikuko Imanolena etxea, Iker Ayestaranena; Aizetzu etxebizitzak, César Llagunok mendi bihurtzen dituenak; Zumaiako María y José ikastetxea, Iban Illarramendik goitik ikusia; Vitoria-Gasteizen, Asisko San Frantzisko eliza, Irati Merino «IratINK»-ena, Foruen plaza, Javier de Isusiren (2020ko Komikiaren Sari Nazionala eta Peña Gancheguiren ikasle ohia) krokis eta eskuz idatzitako oharretan, eta Bankoa eraikina, Yolanda Mosquerarena; eta Bartzelonako España Industrial parkeko argi-dorre bat, Luisa Chillidarena.

Komisarioa Mario Sangalli da, Artxiboko zuzendaria, eta aurkezpenean izenburuaren esanahi bikoitza gogorarazi zuen: marraztutako arkitektoa eta arkitekto «ilustratua», kultura, hezkuntza eta pentsamendu kritikoa defendatzen zituena. Peña Ganchegui Artxiboak Institutu berean du egoitza Tabakalerara aldatu zenetik (albistea), eta solairu berean jarraitzen du Martín Domínguezen erakusketak.

Praktikoa

• 2027ko martxoaren 28ra arte, Tabakalerako hirugarren solairuan.
• Ordutegia: asteartetan, 17:00etatik 20:00etara; asteazkenetik igandera eta jaiegunetan, 11:00etatik 14:00etara eta 17:00etatik 20:00etara. Astelehenetan, itxita.