Non ikusi Olentzero 24a baino lehen: burdinola bat, kobazulo bat, meatzeak eta baserri bat
Donostian, Olentzero 24an iristen da jendetzaren artean. Gutuna eskura eta lasai eman nahi dionak hiritik irten behar du, eta garaiz erreserbatu: badira asteak lehenago betetzen diren lekuak.
Donostian, Olentzero eta Mari Domingi abenduaren 24an iristen dira Konstituzio plazara, eta han urrutitik eta jende artean ikusten dira. Gertutik ikusteko, gutuna emateko eta argazki bat ateratzeko hiritik irten behar da: Gipuzkoan, Nafarroan eta Bizkaian badira azaroan eta abenduan erreserbarekin bisitak antolatzen dituzten lekuak.
Bat bera ere ez da bestearen antzekoa. Hemen daude zortzi, bakoitzak zer duen eta erreserbatu aurretik zer begiratu komeni den.
Erreserbatu aurretik
- Garaiz egin behar da. Plaza mugatuko bisitak dira, eta data onak asteak lehenago betetzen dira. Batzuek irailean irekitzen dute salmenta, beraz komeni da leku bakoitzaren orria uda amaitzean begiratzea, eta ez abenduan.
- Hizkuntza. Badira euskaraz bakarrik diren bisitak, beste batzuk gaztelaniazko saio gutxi batzuekin eta beste batzuk bi hizkuntzetan: garrantzitsua bada, eguna aukeratu aurretik begiratu behar da.
- Zein adinetatik ordaintzen den sarrera. Leku bakoitzak bere araua du. Txikienak ere kontuan hartu behar dira erreserbatzean, leku batzuetan bi urteko haur batek berea behar baitu.
- Gutuna, etxetik idatzita. Hori ematen zaio ia leku hauetan guztietan.
Gipuzkoan
Mirandaola, Legazpin. Hariarekin doan istorioa da: ipuin-kontalari batekin hasten da Burdinaren Euskal Museoan, Burdintxo agertzen da, olagizon txikia, eta Olentzero eta Mari Domingi bilatzeko laguntza eskatzen du. Burdinolan aurkitzen dira, eta han argazkiak, gutuna eta gaztainak daude. Burdinola bisitatzen da, baina ez da martxan jartzen. Arratsaldeko azken txandetarako, antolatzaileek linterna eramatea gomendatzen dute.
Anduetza, Zegaman. Aizkorri-Aratz parke naturaleko bisitarien zentroa da, eta hemen sukaldatu egiten da: haur bakoitzak bere taloa egiten du Olentzero eta Mari Domingirekin, dastatu egiten du eta gutuna eskura ematen die. Euskaraz da, eta saio bakoitzak ordu eta laurden inguru irauten du.
Aizpeako meatzeak, Zerainen. 40 minutu inguruko bisita gidatua meatze barrutian, haurrei egokitua: bidean Napo astoari jaten ematen zaio, eta amaieran, galeria batean, haur bakoitzak pertsonaiekin hitz egiten du. Gero, herriko frontoian, pintxoak eta edaria (sarreran sartuta) eta eskulanak, presarik gabe. Euskara hutsean da. Txandak laurden orduro ateratzen dira eta laster betetzen dira: turismo bulegoak iraila amaieran edo urriaren hasieran irekitzen ditu erreserbak. Topagunea Aizpittako aparkalekua da, adieraztegiaren ondoan.
Nafarroan
Mendukiloko kobazuloa, Astitzen. Antzerkitsuena: ipuin batekin eta Aralarko altxorrei buruzko joko batekin sartzen da, Mari Domingik haur bakoitza zoriontzen du kobazuloaren barruan, eta Olentzero kobazuloko txoko batean dago zain gutunak jasotzeko.
Basabere, Lezaunen. Baserri eskola bat da, eta horregatik egun osorako ematen du: animaliak, harrapariei buruzko hitzaldia, gutuna Olentzeroren txabolan ematea eta, aukeratzen denaren arabera, bazkaria eta ludoteka arratsaldean.
Irrisarri Land, Igantzin. Basoko abentura parkea da, eta bisita topaketa laburra da, bost minutu ingurukoa, txondorraren ondoan: gutuna eta argazkia familian. Parkean egun bat pasatzearen parte gisa balio du.
Bizkaian
Izenaduba, Mungian. Landetxo Gunearen basoa da, euskal ondareari eta mitologiari eskainitako gune bat, eta bisita antzeztua da: Olentzero eta Mari Domingirengana iritsi aurretik, ibilbide bat egiten da mitologiako hainbat pertsonaia ezagutuz. Euskaraz da, gaztelaniazko QR kode batekin. Sarrerak bere webgunean erosten dira.
El Pobaleko burdinola, Muskizen. Urrunena, Barbadun ibaiaren ertzean, eta zerrendako beste burdinola. Presa eta ubideak gordetzen ditu, olagizonak bizi ziren jauregi-etxea, irin-errota batekin, eta tailerra, sutegiarekin, ikaztegiekin eta forja-mailuarekin. Gabonetan, bisitak gune horiek goizeko saioetan eta txandaka dabiltzan hiru taldetan egiten ditu: Mari Domingirekin, errotariaren lanbidea, XVII. mendeko errotan; Olentzerorekin, ikazkinarena, eta han ematen zaio gutuna; eta sutegian, errementariarekin, burdinolako lana. Euskaraz da, gaztelaniazko aipamenen batekin. Sarrerak internet bidez bakarrik erosten dira, eta salgai noiz jartzen diren sare sozialetan iragartzen dute.
Urtero aldatzen dena
Datak, txandak, hizkuntza bakoitzeko saioak eta sarrerak edizio batetik bestera aldatzen dira, eta badira plaza berriak bidean irekitzen dituzten lekuak. Gida honek bisita bakoitza zertan den kontatzen du; aurtengoa leku bakoitzaren webgunean eta beheko albisteetan dago.
Hau ez da iraungitzen, baina aipatzen dituen lekuak bai: taberna bat itxi egiten da eta ordutegi bat aldatu, inork iragarri gabe. Estekatutako fitxa bakoitzak noiz egiaztatu zen esaten du.